REWELACJA!

Dzięki.

PLUS

Podobnie neurotyczna reakcja "kraju",  jak w przypadku:
https://stanislaw-orda.szkolanawigatorow.pl/czy-kopernik-mowi-po-polsku

albo publikacji Karola Zbyszewskiego ("Niemcewicz od przodu i tyłu")

http://cyfrowa.chbpchelm.pl/publication/10545

"Encyklopedia Granata"

Edycja wydawnictwa braci Granatów, żydowskich redaktorów z Mogilewa (Mohylew).

Oni monarchistów nie  promowali.

Czyli miał szeroki dostęp do najrozmaitszych dokumentów. Pytanie tylko, czy on sam te dokumenty wybierał, czy ktoś inny mu je podtykał? No i pytanie, czy miał dostęp do NAPRAWDĘ tajnych dokumentów? 

Ten entuzjazm Francuzów, Rosjan i Anglików jest trochę podejrzany. To oczywiście nie dyskwalifikuje jego prac - bo nikt nie podjął z nimi żadnej merytorycznej polemiki. Jednak zastanawiam się w jakim celu, do czego chciano wykorzystać Waliszewskiego, że obdarzono go tak wszechstronnym dostępem do archiwów?

Nie dziwię się, że dokopać się trudno, skoro ci, którzy powinni być najbardziej zainteresowani, nie ułatwiają zadania. Z góry przepraszam za długie cytaty, ale nie każdy klika w linki (to jest również moja przypadłość ;).

Tłumacz pisze:

Referat na temat o upadku Polski przesłany na zjazd historyków polskich we Lwowie w roku 1884, zdecydował o upadku Waliszewskiego. Po ogłoszeniu referatu drukiem Akademja zerwała z nim wszelkie stosunki.

Autor owego referatu pamięta to zupełnie inaczej i niestety nic sie tu nie zgadza. Tłumacz pomylił różne zjazdy historyczne i zmyślił (albo coś źle zrozumiał) w kwestii referatu, ktorego właśnie nie opublikowano. Za to opublikowano coś zupełnie innego. Waliszewski wspomina o tamtym epizodzie w przedmowie do swojej pierwszej książki na temat historii Polski 2. poł. XVIII wieku, wydanej w 1890 roku, chociaż, jak zaznacza w przedmowie, "...wyprzedzić była ona powinna dawniejsze prace autora odnoszące się do historyi XVIII wieku".

Dlaczego zatem nie wyprzedziła i dlaczego uznał za potrzebne ogłosić ją w tamtym momencie?

"Nie ogłosiłem jej wcześniej - kontynuuje z ujmujacą skromnością Waliszewski - dlatego że nie sądziłem, wyznaję to otwarcie, aby była ona potrzebną. W rzeczy samej, nie znajdzie w niej czytelnik, albo nie znajdzie prawie, rzeczy nowych, albo takich, któreby musiały być dla niego nowemi; żadnych odkryć archiwalnych, żadnych niewyjawionych dotąd dokumentów, żadnego świeżego materyału historycznego".

Co zatem znajdzie? Nie moge tu cytowac całej przedmowy (książka dostepna jest zreszta online), więc w skrócie: autor uważa, że w natłoku źródeł i publikacji przyda się relatywnie szczupłe opracowanie, umożliwiające "poważnemu czytelnikowi", ale nie specjaliście, zapoznanie sie z faktami, które zbliżą go do poznania istotnej prawdy historycznej. Przyznaje zarazem, ze każda taka praca bedzie miała charakter subiektywny i z natury rzeczy bedzie wchodziła w polemikę za innymi, opartymi o równie subiektywne, ale inne selekcje.

No i tu zaczyna się gehenna autora, odsądzonego najpierw jako historyk od czci i wiary  przez "piśmie stanowiącem jedyny dotąd a bardzo cenny organ naszej krytyki historycznej. [...] Powodem tego zajścia była rozprawa ogłoszona w tem samem piśmie i poglądy w niej wyrażone, które okazały się przeciwnemi poglądom innego historyka".

Szkoda, ze nie pisze, jakie to pismo (chociaż może wtedy było to oczywiste). W każdym razie nie był to referat na zjazd. Może ktoś cierpliwy poszuka.

"Następnie, komitet drugiego Zjazdu Historyków polskich, we Lwowie świeżo odbytego [w 1890, a nie 1884 roku - uwaga moja], wezwawszy mnie do udziału w pracach swoich, odrzucił zamówiony u mnie, przyjęty na porządek dzienny obrad i w pismach publicznych zapowiedziany przez się referat, a nawet nie dopuścił mnie do uczestnictwa w posiedzeniach kongresowych."

Referat zatem sie nie ukazał, co mozna sprawdzic w wydanych w 1891 "Pamietnikach" owego zjazdu. Ale to nie koniec historii.

"Na skutek drugiego tego zajścia pojawił się. w jednem z pism krakowskich list, powtórzony później przez inne krajowe pisma, w którym wyrażając oburzenie moje, obwieściłem zamiar ogłoszenia, z mojej strony, referatu, o którym mowa. Zamiar ten uskutecznionym nie został dotąd dla następujących powodów. Najpierw dla tego, że pomienionego listu, jakkolwiek opatrzonego moim podpisem, nie napisalem wcale. Ogłoszony on został bez mojej woli i wiedzy, a nawet wbrew mojej woli najwyraźniej objawionej. [w tym miejscu przypis autora: Dokumenta stwierdzające rzeczywistość tego faktu są w moich rekach] Jakim zaś sposobem stać się to mogło, odpowiedzi na to pytanie wolę nie szukać. Zaznaczę tylko, iż Komitet drugiego Zjazdu Historyków polskich skorzystał nader skwapliwie, z tego podrobionego dokumentu dla ogłoszenia ze swojej strony zwycięzkiej i latwe zwycięztwo, w tych warunkach, odnieść mogacej repliki; redakcya zaś pisma, które wydrukowało list ów, nie raczyła nawet odpowiedzieć na protestacyę, z którą się odezwałem. I w jej oczach, oczywiście, pospolite prawo nie stosowało się do mnie".

Reszta jest... klikaniem. ;)

Nr 37 z 1936 r.

Dzieko, ale czytajac komentarz jana-niezbednego okazuje sie, że tego referatu nie ma...co tu sie dzieje z tym Waliszrwskim? 

Podziękował!

Akademicy to dziwni ludzie. Bohą się swojego cienia chyba ;-)

E tam, zaraz supermoce... Ale coś tam znalazłem.

Prawdopodobnie chodzi o artykuł Historyografia polska przed krytyką rossyjską, "Kwartalnik Historyczny" 1888, v. 4, s. 555. Reakcji na wyrażone tam stanowisko Waliszewskiego już nie szukałem, ale w środowisku krakowskich historyków musiał on potem mieć złą reputację, bo np. recenzja jego książki Polsko-francuskie stosunki w XVII w., jaka ukazała się w KH 1890 v. 4 była, jak to dzisiaj mówią, miażdżąca.

W tej książce, do której niestety nie mam dostępu, jest esej  “Podpalacze” przeciw “lidze brandmajstrów”. Z dziejów walki z krakowską szkołą historyczną, w którym omówiono ów ostry i dla Waliszewskiego fatalny spór.

To tak, jakby ktoś o Coryllusie napisał...:). On też słyszał podobne "dobre rady"

Btw, przeglądam to co zalinkowałeś i takie sprzeczności wyczytałem na s. 501 w Kwartalniku Historycznym.

"Do tych rzadkich pracowników na szarej niwie drugiej i trzeciej ćwierci XVIII. wieku należy od niedawna i p. Kazimierz Waliszewski. Pisarz to, znany dotąd głównie z prac drobniejszych a zwłaszcza pracownik ceniony słusznie. Wydawca skrzętny kilku już tomów Sobiescianów paryskich, tego dziś podstawnego źródła do dziejów Jana III., wydawca i komentator listów pani kasztelanowej kamińskiej z Potockich Kossakowskiej, autor udatných francuskich szkiców o Maryi Ludwice i o Maryi Kazimierze. Bawiąc stale w Paryżu pracuje tam dla Akademii i gromadzi z archiwów ministeryów akta do dalszych tomów wydawnictwa Sobiescianów."