No, duża rzecz...Odkrywamy nowe lądy

Żeby tam lądy. Nowy 5 wymiar okresu międzywojennego. Portal do tego wymiaru w ambasadzie szwedzkiej. Wstęp dla dobrze poinformowanych.

Kapitalne  !!!

Gdzie  bysmy  byli,  gdyby  nie  SN  i  takie  BOMBOWE  wpisy,  jak,  m.in.  Twoj.

Gratuluje, jest grubo. Straight Between The Eyes. 

Animator kultury Michał Ronikier byl tewulcem na pensji Sluzby Bezpieczenstwa, no, ale kto z nich nie byl? Ogolnie niezle stadko i na dodatek w rodzine wszedl Rokita. 

W austriackiej też. I. Birnbaum był attaché prasowym poselstwa Austrii w Warszawie (przedstawicielstwo nie miało wtedy jeszcze rangi ambasady) w latach 1935-1938 oraz 1946-1949. Moze tez coś wiedzą Finowie, bo właśnie do ich kraju przybył najpierw jako emigrant w 1939 roku, a stamtąd dopiero do Szwecji, uciekając przez wojną zimową.  

Jeśli chodzi o jego szpiegowską działalność w Sztokholmie, którą zasłużył na 8 miesięcy ciężkiego więzienia, a następnie pobyt w obozie internowania do 1943 roku, to wielu rzeczy mozna się dowiedzieć bez zaglądania do tajnych archiwów. Sprawa, a właściwie bardzo poważna afera z zaangażowaniem wywiadów trzech krajów, a według niektórych źródeł także osobiście monarchów Szwecji i Wielkiej Brytanii, jest dość dokładnie opisana (drugorzędnymi szczegółami nie zanudzam ;). W każdym razie jego drugi attachat w Warszawie był w pewnym sensie ucieczką w immunitet przed konsekwencjami tamtej sprawy.  

Natomiast co do wspólnych znajomości Mortkowicza i Birnbauma, to wymienię tu osobę Tadeusza Hołówki, w pewnym okresie współpracownika "Myśli Polskiej", o czym piszą w tym samym numerze "Przeglądu Księgarskiego" z 25 VIII 1931 roku, z którego pochodzi cytowany w notce fragment. Tenże "Taddeusz" Hołówko wymieniony jest jako bodaj jedyny Polak w kręgu najblizszych przyjaciół Immanuela przez "Słownik autorów niemiecko-zydowskich" wydany w 1994 we Frankfurcie.

Btw, ojciec Immanuela pochodził ze znacznej krakowskiej rodziny, a stamtąd już bliżej do innych Birnbaumów (gdyby kto chciał szukać związków) niż z Królewca.

Diamentową kulą... 

Dziękuję! 

Wiki rządzi się swoimi prawami

No, to był teaser. ;) Juz wyjaśniam.

Chodzi o rozbicie tzw. siatki Rickmana, grupy kierowanej przez Sekcję D (od Destrukcja) brytyjskiego wywiadu. Jej celem było sparaliżowanie wywozu rud żelaza do Niemiec przez port Oxelösund. Alfred Frederick Rickman, choć Brytyjczyk, ma w Wikipedii bio tylko po szwedzku, ale o tym epizodzie można przeczytać po angielsku np. tutaj. Zresztą i szwedzki dzieki Deeplowi nie jest przeszkodą. 

Nazwisko Birnbauma w tym akurat artykule nie pada, choć odegrał niebagatelną rolę. Miał wielką umiejętność nawiązywania znajomości i w końcu zyskał zaufanie Rickmana, aczkolwiek rozpracowywał go pod kątem koordynowania antyhitlerowskiej propagandy, a nie sabotażu. Jednak dzięki jego listom do tajemniczego korespondenta w Berlinie, podpisywanych niewymyślnym pseudonimem "Kant" i częsciowo pisanych atramentem sympatycznym, policja dowiedziała się, że "coś się szykuje" w Szwecji i Norwegii o niebagatelnych konsekwencjach dla "korzyści ekonomicznych", jakie Niemcy czerpali z dostaw szwedzkiej rudy. Jakoś tak zaraz po inwazji Niemiec na Norwegię Szwedzi postanowili działać zapobiegawczo i nie dać pretekstu do ataku na własny kraj. Birnbauma aresztowano 13 kwietnia, a tydzień później zwinięto Rickmana i spółkę. Może nawet i Birnbaum nie wiedział nic konkretnego, ale ktoś tam dośpiewał resztę i tak trafiono na skład materiałów wybuchowych.

Jak przystało na kraj neutralny, Szwedzi wsadzili zarówno Rickmana (na 8 lat, wyszedł w 1944 ze wzgledu na stan zdrowia) za spiskowanie na rzecz Wielkiej Brytanii przeciwko Niemcom, jak i Birnbauma za szpiegowanie na rzecz Niemiec przeciwko Wielkiej Brytanii. Sam Birnbaum zmieniał wersje: od przyznania się do szpiegostwa po twierdzenie, że listy pisał do znanego (ogólnie i sobie osobiście) antyfaszysty, ktorego stracenie w 1943 r. przez Niemców uwiarygodniło wersję Immanuela. W każdym razie nie tylko wypuszczono go z internatu, ale pozwolono wrócic do pracy w niemieckim wydawnictwie emigracyjnym w Sztokholmie. Prawdopodobnie Birnbaumowi udało się wmówić Szwedom, że nie był winny, tylko może nieostrożny w dzieleniu się informacjami z przyjaciółmi. Szczegółowo jest to opisane w książce Section D for Destruction: Forerunner of SOE and Auxiliary Units w dodatku ("Appendix 2"), który można znaleźć online.

Napomknąłem o konsultacjach pomiędzy królami i kuzynami Gustawem i Jerzym, ale o tym przeczytałem gdzie indziej. Później poszukam jeszcze raz, bo nie zachowałem linku.

A propos rzekomej współpracy z polskim ruchem oporu, to nie znam argumentacji za ta tezą, ale może chodzi o znajmość Birnbauma z Rudolfem von Schelihą. We wspomnianym słowniku sugerują, że Szwedów zaniepokoiła także korespondencja obu panów (Scheliha rzecz jasna nie był jeszcze zdekonspirowany, więc można go było wziąć za stuprocentowego hitlerowca), ale to twierdzenie wisi w dokumentacyjnej próżni, więc nie dawałbym mu wiary.

Z przyjemnością. A i ja dziękuję za okazję do zainteresowania się postacią mniej znanego Immanuela z Królewca.

Ja jestem po rewelacyjnej rybce w Broku.

"Mój" to na 100% ten sam, o którym w tamtej notce pisał nasz Gospodarz. "Twój" też, chociaż jest mniej danych, ale wszystko na to wskazuje.

Pozostawił autobiografię pt. Achtzig Jahre dabei gewesen, a jego wnuk Daniel popełnił powieść szpiegowsko-biograficzną "na faktach" pt. Dr. B., gdzie oczywiście przedstawia te fakty w sposób korzystny dla dziadka, jeśli wierzyć opisowi. Czytać tego raczej nie będę, chociaż w razie potrzeby miałbym dostęp do wydania włoskiego.

Z zupełnych już drobiazgów: jest dla mnie niejasne, czy do Warszawy przyjechał  z Wrocławia już w 1927, czy później. Od 1933 gościnnie wykładał na UW jako Gastdozent. Sądzę, że musiał być w środowisku dziennikarsko-kulturalnym ówczesnej Warszawy kimś w rodzaju Bernarda Magueritte'a w późnym PRL albo dzisiaj Klausa Bachmanna. Ale to mówię na zasadzie licentia poetica. ;)

Eduard Birnbaum.

Utalentowany człowiek. 

Tutaj więcej szczegółów zwraca uwagę.

W tym zestawieniu http://gen.scatteredmind.co.uk/show_person/10869 brakuje Immanuela.