Urzekła mnie ta historia, dlatego postanowiłem się podzielić z Wami brytyjską wzmianką na temat zamachu na gen. Sikorskiego, autorstwa Liama Allena z BBC. Tłumaczenie mogłoby, jak zawsze, być pewnie lepsze, ale i tak nie jest złe, IMHO.

"Naciągana" opowieść polskiego żołnierza o sabotażu

Po niemieckiej inwazji na Polskę, która doprowadziła do wybuchu II wojny światowej, generał Władysław Sikorski został premierem rządu polskiego na uchodźstwie. Pracując w Londynie, dowodził wojskami i kierował potężnym wywiadem wojskowym.
Dokumenty Secret Service – ujawnione po raz pierwszy przez Archiwa Narodowe w Kew w Londynie – ujawniają doniesienia o zamachu na jego życie w 1942 roku.

21 marca generał Sikorski, sześciu członków jego sztabu – w tym dowódca eskadry Bohdan Kleczyński – i inni członkowie załogi wyruszyli z Prestwick w Szkocji samolotem Liberator do Montrealu.
Zdaniem generała i innych osób na pokładzie, lot przebiegł bez zakłóceń.
Ale tydzień później, po podróży z Kanady do USA, dowódca eskadry Kleczyński przedstawił FBI mrożącą krew w żyłach relację z próby wysadzenia samolotu.
Poinformował urzędników w Waszyngtonie, że podróżował w oddzielnej tylnej części samolotu, leżąc na rozłożonych na podłodze materacach, gdy poczuł zapach palonej gumy.

„Obawiając się zwarcia w kablach elektrycznych, zacząłem zaglądać pod materace w poszukiwaniu ewentualnego źródła ognia” – powiedział w oświadczeniu.

„Kiedy wsunąłem rękę pod materace, poczułem silne ciepło i wyciągnąłem bardzo gorącą bombę zapalającą. Bomba miała „pokrywę”, która była tak rozgrzana, że taśma izolacyjna dymiła”.

Rozpoczęto dochodzenie

Dowódca eskadry Kleczyński powiedział, że w panice zerwał przewód łączący pokrywę z bombą i wrzucił pokrywę do toalety w samolocie.
Niepewny, czy bomba została „unieszkodliwiona”, powiedział, że siedział sam z bombą przez ponad godzinę, aż „całkowicie ostygła”.

„Włożyłem bombę do kieszeni i zgłosiłem wam incydent dopiero po wylądowaniu” – powiedział. Brytyjskie służby bezpieczeństwa dowiedziały się o incydencie dopiero 7 kwietnia.
Natychmiast wszczęto dochodzenie pod przewodnictwem Lorda Rothschilda – w ścisłej współpracy z Dyrektorem Generalnym Sir Davidem Petrie.
Od pierwszego raportu dotyczącego incydentu Lord Rothschild sceptycznie odnosił się do tego, co określił jako „naciągane” zeznania dowódcy eskadry Kleczyńskiego.
Zasugerował, że „prawie nie do pomyślenia” jest, aby Polak zgłosił próbę zniszczenia samolotu generała dopiero tydzień później.
Poważne oszczerstwa padły również na charakter polskiego dowódcy eskadry.
W jednym z raportów Sir David stwierdził, że dowódca eskadry Kleczyński był „narkomanem, cierpiał na halucynacje i był patologicznym ekshibicjonistą”.

Zarządzono przesłuchanie

W czerwcu dowódca eskadry Kleczyński został wezwany z powrotem do Wielkiej Brytanii z USA na przesłuchanie, ale trzymał się swojej pierwotnej wersji wydarzeń.
W nowym oświadczeniu, złożonym 27 czerwca, powiedział, że nie zgłosił incydentu od razu, ponieważ „nie chciał powiedzieć niczego, co mogłoby wywołać panikę”.
Po przybyciu do Waszyngtonu postanowił jednak zabrać głos i przekazał bombę do ambasady polskiej, zanim został przesłuchany przez FBI – powiedział.
Lord Rothschild zarządził przesłuchanie.
18 lipca – dwa dni przed tym przesłuchaniem – odebrano zeznania brytyjskiego żołnierza, który zeznał, że gdy w grudniu poprzedniego roku stacjonował w Fifeshire z dowódcą eskadry Kleczyńskim, dał Polakowi małą bombę zapalającą „na pamiątkę”.
Kiedy przedstawiono to dowódcy eskadry Kleczyńskiemu podczas przesłuchania 20 lipca, ostatecznie przyznał się do otrzymania bomby zapalającej. W ten sposób otworzyły się wrota do składania zeznań.

„Poważne kłopoty”

W swoim zeznaniu dowódca eskadry Kleczyński powiedział, że wniósł bombę na pokład samolotu, ukrytą w masce gazowej – którą położył przy materacu – a potem „mniej więcej o niej zapomniał”.
Poczuł wtedy zapach palonej gumy i „od razu pomyślał, że bomba zaraz wybuchnie” – powiedział.
„Wyjąłem bombę z maski gazowej i poszedłem do toalety, żeby ją wyrzucić. Bomba była ciepła, co również sprawiło, że pomyślałem, że zaraz wybuchnie.

„Obawiam się, że kompletnie straciłem głowę. Mając bombę w posiadaniu i będąc w samolocie z generałem Sikorskim, czułem, że wpakuję się w poważne kłopoty.

„Obawiałem się, że ktoś mnie z nią widział, a ponieważ byłem w toalecie długo – wystarczająco długo, by bomba ostygła – musiałem znaleźć jakieś wytłumaczenie, więc wymyśliłem historię o znalezieniu bomby w samolocie.

„Opowiedziałem [tę historię] innemu polskiemu oficerowi na pokładzie”.

Kilka dni po locie, powiernik poradził dowódcy eskadry Kleczyńskiemu, aby powiadomił władze, co też uczynił w Waszyngtonie.

„Zmusili mnie do ponownego opowiedzenia tej historii i wtedy wiedziałem, że muszę upierać się, że to prawda” – powiedział dowódca eskadry Kleczyński.
„Mogę tylko powiedzieć, że nie wiem, dlaczego to zrobiłem, poza tym, że chyba kompletnie straciłem głowę”.

Co być może zaskakujące, przy ciągłej krytyce pod adresem dowódcy eskadry Kleczyńskiego przez cały okres śledztwa, lord Rothschild – zamykając akta dotyczące tego incydentu – powiedział, że Polak „wywarł na mnie bardzo pozytywne wrażenie”.

Napisał również do premiera Winstona Churchilla, aby pilnie skontaktował się z generałem Sikorskim, w sprawie przywrócenia Kleczyńskiego do służby.

	bolek
	22 września 2026 07:30